Ashapura Mata No Madh Gujarat.

આશાપુરા માતા નો મઢ ગુજરાત.

પરમમાયા મા પરમેશ્વરી, જગદ જનની મા જગદંબા, આદિ શક્તિ અન્નપૂર્ણા મા આશાપુરા, આપ સૌ વાચકોની આશા પૂર્ણ કરો, આ દેશદેવી આશાપુરા મા ને પ્રાર્થના છે, જય હો જગત જનની અન્નપૂર્ણા આશાપુરા મા.

નમસ્કાર મિત્રો, ઘણી વખત આપણે સમાચારોમાં જોઈએ છીએ, સાંભળીએ છીએ કે મોદીજીએ ગુજરાતના આશાપુરા મંદિરમાં જઈને ચૂંટણી સભાની શરૂઆત કરી, રવિન્દ્ર જાડેજાએ આશાપુરા માની પૂજા કરી! તમે મા આશાપુરા મંદિરની મુલાકાત લેતા અન્ય ઘણી પ્રખ્યાત હસ્તીઓના સમાચાર જોયા હશે, સાંભળ્યા હશે. મિત્રો, ધાર્મિક સ્થળોની વાત કરીએ તો ગુજરાતની ધરતીના સુવર્ણ ઈતિહાસને યાદ કર્યા વિના રહી શકાતું નથી. ગુજરાત માત્ર રાજકારણ, વ્યાપાર, ઉદ્યોગ, કળા માટે પ્રખ્યાત નથી, પરંતુ સમગ્ર વિશ્વમાં સંતો, સંતો, પવિત્ર સ્થાનો, મંદિરો, ધાર્મિક સ્થળો અને પ્રવાસન માટે પણ પ્રખ્યાત છે. સમગ્ર સૃષ્ટિના પાલનહાર ભગવાન શ્રી હરિ વિષ્ણુના અવતાર ભગવાન શ્રી કૃષ્ણએ પણ પોતાના જીવનનો અંતિમ સમય પસાર કરવા અને શરીરનો ત્યાગ કરવા માટે આ પવિત્ર ભૂમિની પસંદગી કરી હતી. ચામુંડા મા, મહાકાલી મા, અંબાજી મા, બહુચર મા, નર્મદા મા… મા આદિશક્તિ અન્નપૂર્ણાએ તમામ જીવો, તેના ભક્તોના રક્ષણ અને કલ્યાણ માટે સંતો-સંતોની આ પવિત્ર અને પવિત્ર ભૂમિ પર ભુજ જિલ્લામાં લખતરની રચના કરી. તેણીએ તહેસીલમાં મા આશાપુરાના નામ પર પોતાની સભા બનાવી છે, જ્યાં માતા આશાપુરા હંમેશા તેમના ભક્તોના રક્ષણ અને કલ્યાણ માટે બિરાજે છે. ‘આશાપુરા’ એટલે દરેક આશા પૂરી કરનાર માતા! આ પવિત્ર સ્થળને ગુજરાતી લોકો “માતા નો મધ” એટલે કે માતાનું પવિત્ર સ્થાન અથવા સ્થળ કહે છે.

આશાપુરા માતાનું નામ કેવી રીતે પડ્યું?

ચૌહાણ વંશની સ્થાપના પછી, શાકંભરી માતાએ કુળદેવી તરીકે પૂજા કરવાનું ચાલુ રાખ્યું. શાકંભરમાં એટલે કે સાંભરમાં ચૌહાણ વંશનું સામ્રાજ્ય સ્થપાયું ત્યારથી ચૌહાણોએ માતા આદ્યશક્તિને શાકંભરી માતા તરીકે સ્વીકારીને શક્તિની ઉપાસના શરૂ કરી. આ પછી નાડોલમાં પણ રાવ લક્ષ્મણે શાકંભરી માતાના રૂપમાં માતાની પૂજા કરવાનું શરૂ કર્યું, જ્યારે માતાના આશીર્વાદથી તેમની બધી આશાઓ પૂર્ણ થવા લાગી, ત્યારે તેઓ માતાને આશા પૂરી કરનારી માતા કહીને સંબોધવા લાગ્યા, એટલે કે આશાપુરા માતા. . આ રીતે માતા શાકંભરીનું બીજું નામ આશાપુરા પડ્યું અને આ દિવસે ચૌહાણ વંશના લોકો તેમની કુળદેવી માતા શાકંભરીને આશાપુરા માના નામથી બોલાવવા લાગ્યા.

આશાપુરા મા મંદિરની વાર્તા.

કચ્છની ભૂમિને પાવન કરનાર માતા આશાપુરાની મૂર્તિ સ્વયંભૂ છે, માતા આશાપુરાની એક દંતકથા અનુસાર ભુજ શહેરથી 95 કિમીના અંતરે આવેલા મારવાડ પ્રદેશના વૈશ્ય જૈન બનીયા દેવચંદ ભ્રમણ કરતા હતા. વેપાર અર્થે ગુજરાતના કચ્છ પ્રદેશમાં અહીં-ત્યાં, ફરતા ફરતા દેવચંદ આ જગ્યાએ પહોંચ્યા જ્યાં માતા બેઠી છે. તે સમયે અશ્વિન મહિનાની નૌરાત્ર શરૂ થઈ હતી, તેથી દેવચંદે માતા આદિશક્તિની સ્થાપના કરી અને સાચા હૃદય અને ભક્તિથી માતાની પૂજા શરૂ કરી. દેવચંદ પોતાના ધંધાના તમામ કામો ભૂલીને પોતાની માતાની ભક્તિમાં વધુ ડૂબી ગયો, કલ્યાણમયી જગદંબા દેવચંદની ભક્તિ અને ભક્તિથી પ્રસન્ન થઈને, જે માત્ર સારી ભાવનાથી પ્રસન્ન થઈ જાય છે, તે સ્વપ્નમાં દર્શન આપીને, માતાએ દેવચંદને દિયાને આદેશ આપ્યો કે જ્યાં તે દરરોજ મારી પૂજા કરે છે ત્યાં મારું મંદિર બનાવે, પરંતુ મંદિર બન્યા પછી છ મહિના સુધી મંદિરનો દરવાજો ન ખોલે. માતાની સ્વપ્નદ્રષ્ટિને અનુસરવા માટે, દેવચંદ જૈને પોતાનું વતન છોડીને મંદિરની બહાર સાચા પ્રેમથી માતાની પૂજા કરવાનું શરૂ કર્યું. પણ પાંચ મહિના પછી એક દિવસ દેવચંદને મંદિરની અંદરથી ઝાંઝર અને મધુર ચાલનો અવાજ સંભળાયો! મધુર અવાજમાં, દેવચંદ માતાજીના સ્વપ્ન દર્શનને ભૂલી જાય છે અને મંદિરના દરવાજા ખોલે છે. દેવચંદ માતાની સ્થાપનાનું સ્થાન જોતાની સાથે જ તેને અલૌકિક અનુભૂતિનો અહેસાસ થાય છે, ત્યાં દિવ્ય, ચમકતી, મંત્રમુગ્ધ માતાની મૂર્તિ છે, પરંતુ તે મૂર્તિ અર્ધ શરીરવાળી છે. મૂર્તિનું સંપૂર્ણ બાંધકામ છ મહિનામાં પૂર્ણ થવાનું હતું, પરંતુ દેવચંદે એક મહિના પહેલા મંદિરનો દરવાજો ખોલી નાખ્યો હતો, જેના કારણે માતાની મૂર્તિનું સંપૂર્ણ બાંધકામ પૂર્ણ થઈ શક્યું ન હતું અને પગથિયાં પણ દેખાતા નહોતા. દેવચંદ વણિકને તેની ભૂલનો અહેસાસ થાય છે અને તેની માતાની સામે પોતાની ભૂલની માફી માંગે છે, છતાં માતા દેવચંદ વણિકની ભક્તિથી પ્રસન્ન થયા હતા, તેથી ક્ષમા આપતા દેવચંદે તેને પુત્ર રત્નનું વરદાન અને સુખી જીવનનું વરદાન આપ્યું હતું. આજે પણ કચ્છમાં પગ વગરની, ઘૂંટણ-લંબાઈવાળા શરીર, સાત ફૂટ ઉંચા, સાત નેત્રવાળા, સદા દર્શનાર્થીનું કલ્યાણ કરનાર સ્વયંભૂ માતા આશાપુરાની દિવ્ય મૂર્તિ છે.

બીજી દંતકથા અનુસાર, રાજસ્થાનના એક પ્રાંતમાં રાજા જામ ભારમલ નામના રાજાને માતા આશાપુરાના સ્વપ્નમાં દર્શન થયા અને તેમને તેમનું રાજ્ય છોડીને કચ્છ પ્રદેશમાં આવવા કહ્યું, અને જ્યાં સાપ અને મુંગો યુદ્ધ કર્યા વિના એક સાથે મળ્યા. એ જ જગ્યાએ. રહેવા કહ્યું રાજા જામ ભારમલ તેમના પરિવાર અને કુળ સાથે કચ્છ પ્રદેશમાં આવે છે, અને તે જ જગ્યાએ રહે છે જ્યાં મા આશાપુરાનું મંદિર છે. ત્રણ દિવસ પછી, માતા આશાપુરા જામ ભારમલની સામે દેખાય છે, દર્શન આપે છે અને તેને માટીનો ધૂપ કરવા કહે છે, જે જામ ભારમલ કરે છે. માતા આશાપુરા જામ ભારમલને સુખી જીવન માટે આશીર્વાદ આપે છે અને કુળના રક્ષણ માટે વરદાન પણ આપે છે, ત્યારથી માતા આશાપુરા જાડેજાને રાજપૂતોની કુળદેવી કહેવામાં આવે છે.

આશાપુરા મંદિરનું મહત્વ.

મંદિરની અંદર 7 ફૂટ ઉંચી લાલ રંગની, સાત આંખોવાળી, પગ વગરનું અડધું શરીર, દિવ્ય અને ચમત્કારિક આશાપુરા માતાની મૂર્તિ સ્થાપિત છે. માતા આશાપુરાને અન્નપૂર્ણા માતાનો અવતાર માનવામાં આવે છે, માતા આશાપુરાનો ઉલ્લેખ પૌરાણિક ગ્રંથો અને રુદ્રયમલ તંત્રમાં પણ જોવા મળે છે. એક લોક માન્યતા અનુસાર, હિંદુ ધર્મના પાંચ પવિત્ર સરોવરોમાંના એક નારાયણ સરોવર જતી વખતે ભગવાન શ્રી રામે પણ અહીં નવ દિવસ રોકાયા હતા અને માતા આશાપુરાની પૂજા કરી હતી. આ મંદિરમાં પૂજા ક્યારે શરૂ થઈ તેનો કોઈ પુરાવો નથી, પરંતુ એવું માનવામાં આવે છે કે 9મી સદીમાં સિંહ પ્રાંતના રાજપૂત સમ્મા વંશના શાસન દરમિયાન માતા આશાપુરાની પૂજા થતી હતી. આ પછી ઘણા વધુ સમુદાયોએ પણ મા આશાપુરાની પૂજા કરવાનું શરૂ કર્યું, પાછળથી 14મી સદીમાં બંધાયેલ આશાપુરા માતાનું મંદિર જાડેજા રાજપૂતોની મુખ્ય કુળદેવી આશાપુરા માતાને સમર્પિત છે. આ મંદિર જાડેજા સામ્રાજ્યના શાસન દરમિયાન બનાવવામાં આવ્યું હતું, માત્ર ભારતમાંથી જ નહીં પરંતુ વિશ્વના ખૂણે-ખૂણેથી ભક્તો માતાના દર્શન કરવા મંદિરમાં ઉમટી પડે છે. નવરાત્રિ દરમિયાન, આ મંદિરમાં ઘણી બધી ગતિવિધિઓ હોય છે, ખાસ કરીને અશ્વિન મહિનામાં, સમગ્ર ગુજરાતમાંથી મુંબઈ અને રાજસ્થાન સુધી લોકો પગપાળા પ્રવાસ કરે છે અને માતાના આશીર્વાદથી તેમની દરેક આશા પૂર્ણ થાય છે.

તેને ‘માતા નો મઢ’ કહે છે.

આશાપુરાને કચ્છની કુળદેવી માનવામાં આવે છે અને આ વિસ્તારના મોટી સંખ્યામાં લોકો તેમનામાં આસ્થા ધરાવે છે. ઘણા સમુદાયો આશાપુરા માતાને તેમના કુળદેવી માને છે. જૂના રાજ્યના શાસક કુળો જેવા કે નવાનગર, રાજકોટ, મોરબી, ગોંડલ બારિયા, ચૌહાણ અને જાડેજા રાજપૂત આમાંના મુખ્ય છે. કચ્છના ગોસર અને પોલાડિયા સમાજના લોકો પણ આશાપુરા માતાને પોતાની કુળદેવી માને છે. મા આશાપુરામાં ભક્તોની ઊંડી આસ્થા હોય છે, એવું માનવામાં આવે છે કે મા આશાપુરા પાસેથી જે પણ ઈચ્છાઓ માંગવામાં આવે છે તે ચોક્કસપણે પૂરી થાય છે. ગુજરાતમાં અન્ય ઘણા સમુદાયો પણ આશાપુરા દેવીને તેમના કુળદેવી તરીકે પૂજે છે. “મધ” નો અર્થ થાય છે પવિત્ર સ્થાન અથવા સ્થળ અથવા સ્થળ, ઉપર બતાવો, આ તમામ સમાજ અને કુળના લોકો આ મંદિરને ગુજરાતીમાં ‘માતા નો મઢ’ તરીકે ઓળખે છે, તેથી ગુજરાતીમાં મા આશાપુરા મંદિરને ‘માતા નો મઢ’ તરીકે ઓળખવામાં આવે છે.

મુલાકાતનો સમય.

મંદિર સવારે 5:00 થી રાત્રે 9:00 વાગ્યા સુધી ખુલ્લું રહે છે.
આરતીનો સમય.
મંગળા આરતી દરરોજ સવારે 5:00 વાગ્યે થાય છે.
સવારની આરતી દરરોજ સવારે 9:00 કલાકે થાય છે.
આરતી દરરોજ સાંજે 7:00 વાગ્યે થાય છે, પરંતુ ઉનાળાના દિવસોમાં અને ઠંડીના દિવસોમાં આરતીના સમયમાં ફેરફાર કરવામાં આવે છે.

Leave a Comment